Gdzie znaleźć sól na etykiecie i jak ją odczytać?
Sól na etykiecie znajdziesz w tabeli wartości odżywczej, w osobnym wierszu „sól”, podanym w gramach na 100 g lub 100 ml. Porównuj produkty tego samego rodzaju właśnie w tej kolumnie, bo wartość na porcję zależy od tego, jak producent zdefiniował porcję.
W unijnych przepisach ten wiersz jest obowiązkowy dla większości produktów paczkowanych. Rozporządzenie 1169/2011 wymienia go obok energii, tłuszczu, kwasów tłuszczowych nasyconych, węglowodanów, cukrów i białka. Producent może dodać wartość na porcję, ale liczba na 100 g musi być zawsze.
EUR-Lex: Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywnościZupa pomidorowa z soczewicą bez kostki rosołowej
Smak budują tu warzywa, pieczona papryka i przyprawy, a nie kostka rosołowa. Sól dodajesz sam, na końcu i w takiej ilości, jaką lubicie.
Składniki
- Olej rzepakowy1 łyżki
- Cebula1 szt.
- Marchew2 szt.
- Seler naciowy łodygi2 szt.
- Czosnek2 ząbki
- Papryka słodka wędzona1 łyżeczki
- Pomidory krojone bez dodatku soli2 puszka
- Soczewica czerwona120 g
- Woda1 l
- Liść laurowy2 szt.
- Sok z cytryny1 łyżki
- Natka pietruszki½ pęczek
Przygotowanie
- W dużym garnku rozgrzej olej. Cebulę, marchew i seler pokrój w kostkę i smaż na średnim ogniu 8–10 minut, aż warzywa zmiękną i lekko się zrumienią. To one dają zupie głęboki smak.
- Dodaj czosnek i paprykę, mieszaj minutę.
- Wsyp przepłukaną soczewicę, dodaj pomidory, wodę i liście laurowe. Gotuj pod przykryciem 20 minut, aż soczewica się rozpadnie.
- Wyjmij liście laurowe i zmiksuj zupę. Dodaj sok z cytryny, który podkreśla smak podobnie jak sól.
- Spróbuj i dopiero teraz dosol, małymi porcjami. Podawaj posypaną natką.
Twarożek z ziołami i rzodkiewką
Pasta do kanapek, którą można jeść zamiast wędliny lub sera żółtego. Smak dają zioła, czosnek i warzywa.
Składniki
- Twaróg półtłusty250 g
- Jogurt naturalny3 łyżki
- Rzodkiewki6 szt.
- Szczypiorek½ pęczek
- Koperek½ pęczek
- Czosnek opcjonalnie1 ząbki
- Pieprz
Przygotowanie
- Twaróg rozgnieć widelcem z jogurtem na gładką pastę.
- Rzodkiewki pokrój w drobną kostkę, zioła posiekaj, czosnek przeciśnij przez praskę.
- Wymieszaj wszystko i dopraw pieprzem. Spróbuj przed soleniem: z ziołami i czosnkiem często wystarcza szczypta albo nic.
- Trzymaj w zamkniętym pojemniku w lodówce i zjedz w ciągu 2 dni.
Czym jest sól, a czym sód na etykiecie?
W unijnej tabeli „sól” oznacza sód przeliczony na sól, czyli zawartość sodu pomnożoną przez 2,5. Do tej liczby wlicza się więc także sód z innych źródeł niż sól kuchenna, na przykład ze wzmacniaczy smaku. Dlatego gramy soli na etykiecie bywają wyższe, niż wynikałoby z samego solenia w kuchni.
Czasem zobaczysz tylko sód, zwłaszcza na produktach spoza Unii albo w starszych opisach. Przelicznik jest prosty i pozwala porównać oba zapisy:
| Sód na 100 g | Sól na 100 g | Jak to rozumieć |
|---|---|---|
| 0,12 g | 0,3 g | tyle, ile przepisy dopuszczają dla napisu „niska zawartość” |
| 0,4 g | 1 g | poziom pośredni, zależnie od rodzaju produktu |
| 0,6 g | 1,5 g | granica, powyżej której brytyjskie oznaczenia dają kolor czerwony |
Jeśli w tabeli widzisz tylko sód, pomnóż go przez 2,5, zanim porównasz z produktem, który podaje sól.
EUR-Lex: Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywnościNHS: How to read food labelsIle soli dziennie i ile to jest dużo w produkcie?
WHO zaleca dorosłym spożywanie mniej niż 5 g soli dziennie, czyli mniej niż około 2 g sodu. Dla dzieci limit jest niższy i zależy od ilości energii w diecie. Ta sama organizacja zwraca uwagę, że w wielu krajach znaczna część sodu w diecie pochodzi z produktów przetworzonych.
Na etykietach w UE zobaczysz czasem procent referencyjnej wartości spożycia. Dla soli jest to 6 g dziennie, podane w rozporządzeniu 1169/2011 jako punkt odniesienia dla przeciętnej osoby dorosłej. Nie jest to zalecenie, ile soli należy jeść, tylko wartość, do której producent przylicza udział porcji.
Do szybkiej oceny produktu pomaga skala, którą stosuje brytyjskie oznakowanie z kolorami. Na 100 g produktu wysoka zawartość soli to więcej niż 1,5 g, a niska to 0,3 g lub mniej. Wartości pomiędzy mieszczą się w średnim przedziale. Skala jest brytyjska, ale nadaje się jako punkt odniesienia także przy polskich etykietach, bo opiera się na tej samej kolumnie na 100 g.
WHO: Salt reduction (fact sheet)EUR-Lex: Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywnościGOV.UK: Front of pack nutrition labelling guidanceNHS: How to read food labelsCo znaczą napisy „niska zawartość soli” i „bez dodatku soli”?
Oświadczenia o soli na froncie opakowania są w UE uregulowane w rozporządzeniu 1924/2006 i mają konkretne progi. Warto je znać, bo brzmią podobnie, a znaczą co innego. Tabela zbiera najczęstsze napisy; progi dotyczą sodu na 100 g lub 100 ml produktu.
Dla ułatwienia obok progu sodu podajemy zbliżoną wartość soli, przeliczoną według zasady z poprzedniej sekcji.
| Napis | Próg (sód na 100 g) | Około w gramach soli |
|---|---|---|
| Niska zawartość sodu/soli | nie więcej niż 0,12 g | 0,3 g |
| Bardzo niska zawartość sodu/soli | nie więcej niż 0,04 g | 0,1 g |
| Nie zawiera sodu/soli | nie więcej niż 0,005 g | 0,0125 g |
| Bez dodatku soli | nie dodano sodu ani soli, a sód nie przekracza 0,12 g | do 0,3 g |
| Obniżona zawartość soli | co najmniej 25% mniej niż w porównywalnych produktach | zależy od produktu |
Zwróć uwagę na ostatni wiersz. „Obniżona zawartość” oznacza porównanie z innym produktem, więc taki wyrób nadal może być dość słony. Zawsze sprawdź liczbę w tabeli.
EUR-Lex: Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnychJak porównać dwa produkty w sklepie w minutę?
Porównuj produkty tego samego rodzaju i zawsze w kolumnie na 100 g. Porcje producentów są różne, więc wartości na porcję łatwo wprowadzają w błąd. Dwie puszki pomidorów, dwa rodzaje chleba albo dwie paczki płatków mogą różnić się zawartością soli kilkukrotnie.
Wystarczy pięć kroków, które zrobisz przy półce:
- Obróć opakowanie i znajdź wiersz „sól” w tabeli wartości odżywczej.
- Sprawdź, czy liczba jest podana na 100 g, a nie wyłącznie na porcję.
- Porównaj z drugim produktem tego samego rodzaju, na przykład z inną marką pomidorów w puszce.
- Zwróć uwagę na składniki: sól, ekstrakty drożdżowe, wzmacniacze smaku i sosy sojowe zwykle znaczą wyższą zawartość.
- Zapisz wybór w notatce przy produkcie, żeby następnym razem nie porównywać od nowa.
Gdy produkt ma kilkanaście składników i kilka źródeł soli, jego tabela jest dobrym skrótem. Lista składników pokazuje kolejność od największej ilości, ale sama nie powie, ile soli jest w porcji.
Od których produktów zacząć ograniczanie soli?
Najwięcej uwagi wymagają produkty jedzone często i w dużych ilościach: pieczywo, wędliny, sery, gotowe sosy, zupy instant, kostki rosołowe i przekąski. Jedna zmiana w koszyku daje więcej niż liczenie soli w każdym posiłku.
Nie ma potrzeby zmieniać wszystkiego naraz. Wybierz dwa produkty, które jecie najczęściej, i porównaj je z alternatywami. Efekt przy kolejnych zakupach będzie widoczny od razu, bo nie zmieniasz sposobu gotowania, tylko wybór z półki.
Dobrym początkiem jest kuchnia, w której i tak gotujesz. Kupuj pomidory w puszce, fasolę i kukurydzę w wersjach bez dodatku soli, jeśli takie są na półce, a gotowe sosy zastępuj domowymi na bazie passaty i ziół. Przy serach i wędlinach porównuj dwie, trzy marki w tej samej kategorii. Różnica między najmniej a najbardziej słonym produktem bywa większa, niż się spodziewasz, więc jedna dobra decyzja przy półce zastępuje wiele drobnych w kuchni.
Czym zastąpić część soli w kuchni?
Część soli możesz zastąpić ziołami, czosnkiem, cytryną i przyprawami bez soli. Papryka wędzona, natka pietruszki i szczypiorek dodają smaku bez sięgania po solniczkę. Warzywa podsmażone do zrumienienia mają intensywniejszy smak, więc potrzebują mniej przypraw.
Ciecierzycę i fasolę z puszki odsączaj i płucz pod wodą, bo zalewa zawiera sól. Przy kupowaniu mieszanek przypraw czytaj skład: niektóre mają sól jako pierwszy składnik.
Jak zapisać porównanie soli na liście zakupów?
Przy produktach, które porównujesz, dopisz w notatce „sól na 100 g” albo nazwę marki, która wypadła najlepiej. Przy kolejnych zakupach nie musisz sprawdzać wszystkiego od nowa. Lista „Zakupy z mniejszą ilością soli” ma osobną grupę „Puszki do porównania”, przy której w sklepie warto zajrzeć do tabeli.
W BuyNest listę możesz zapisać jako własny szablon i dzielić ją z domownikami, więc każdy kupuje ten sam wybrany produkt. Dwa przepisy znajdziesz niżej, nad listą. Zupa pomidorowa z soczewicą bez kostki rosołowej pokazuje, że warzywa podsmażone do zrumienienia, papryka i cytryna dają smak, który zwykle przypisuje się kostce. Twarożek z ziołami i rzodkiewką może zastąpić wędlinę na kanapce.
Tekst ma charakter informacyjny. Osoby z nadciśnieniem, chorobami nerek lub serca, a także kobiety w ciąży i rodzice małych dzieci powinni ustalić ilość soli z lekarzem lub dietetykiem.
Jakie pułapki czekają przy czytaniu soli na opakowaniu?
Nawet gdy znasz już tabelę, kilka rzeczy łatwo przeoczyć. Poniżej cztery, które zdarzają się najczęściej, wraz z krótką radą, jak ich uniknąć.
- Porcja producenta jest mała, więc liczba wygląda niewinnie. Zamień ją na to, co faktycznie nakładasz, albo wróć do kolumny na 100 g.
- Produkt jest suchy, a jesz go po przygotowaniu. Zupa instant czy sos w proszku mają sól podaną dla proszku, więc przeczytaj też kolumnę „po przygotowaniu”, jeśli producent ją podaje.
- Pieczywo wydaje się neutralne, bo nie jest słone w smaku. Jada się go jednak dużo, więc różnica między dwoma bochenkami szybko się sumuje.
- Wybierasz napis na froncie i nie patrzysz na tył. Napis jest hasłem, a prawdziwa informacja jest w tabeli.
Wszystkie cztery sprowadzają się do jednego nawyku: zanim włożysz produkt do koszyka, obróć go i spójrz na jeden wiersz. Po kilku zakupach zajmuje to kilka sekund, a przy ulubionych produktach robisz to tylko raz.
Jak czytać sól razem z porcją i innymi liczbami?
Sól to tylko jedna liczba w tabeli, a produkt oceniasz w całości. Jeśli ciekawi cię, jak czytać pozostałe wiersze, zajrzyj do poradnika o cukrach na etykiecie. O tym, jak porcja producenta ma się do tego, co kładziesz na talerz, piszemy w tekście o porcji na opakowaniu i na talerzu.
Dobrą praktyką jest oceniać produkt razem z tym, jak często po niego sięgasz. Wędlina jedzona codziennie liczy się inaczej niż ser kupowany raz w miesiącu, nawet jeśli oba mają podobną liczbę w tabeli.
Zakupy z mniejszą ilością soli
- Warzywa
- Cebula2 szt.
- Marchew4 szt.
- Seler naciowy pęczek1 szt.
- Czosnek główka1 szt.
- Rzodkiewki pęczek1 szt.
- Cytryny2 szt.
- Zioła i przyprawy
- Natka pietruszki pęczek1 szt.
- Szczypiorek pęczek1 szt.
- Koperek pęczek1 szt.
- Papryka wędzona1 opak.
- Liście laurowe1 opak.
- Pieprz czarny1 opak.
- Puszki do porównania
- Pomidory krojone sól na 100 g2 szt.
- Ciecierzyca z puszki najmniej soli2 szt.
- Szafka
- Soczewica czerwona500 g
- Chleb porównaj sól1 bochenek
- Nabiał
- Twaróg półtłusty250 g
- Jogurt naturalny400 g
Najczęstsze pytania
Ile soli dziennie zaleca WHO?
Dorosłym WHO zaleca mniej niż 5 g soli dziennie, czyli mniej niż około 2 g sodu. Dla dzieci limit jest niższy i zależy od ilości energii w diecie. Przy chorobach przewlekłych ilość ustal z lekarzem.
Czy sód na etykiecie to to samo co sól?
Nie, ale łatwo je przeliczyć. Sól to sód pomnożony przez 2,5. W unijnej tabeli wartości odżywczej podaje się sól, więc zwykle nie musisz nic liczyć, chyba że widzisz tylko sód.
Czy napis „bez dodatku soli” oznacza produkt bez soli?
Nie zawsze. Oznacza, że do produktu nie dodano sodu ani soli, ale surowce mogą zawierać sód naturalnie. Sprawdź liczbę w tabeli, bo wartość nie może przekraczać 0,12 g sodu na 100 g.
Czy sól morska albo himalajska jest zdrowsza?
Z punktu widzenia etykiety nie ma znaczenia, jaka to sól, bo liczy się ilość sodu. Zmiana rodzaju soli nie zastąpi zmniejszenia jej ilości. Kieruj się liczbą w gramach na 100 g.
Skąd bierze się najwięcej soli w diecie?
Według WHO w wielu krajach znaczna część sodu w diecie pochodzi z produktów przetworzonych. Dlatego warto porównywać etykiety pieczywa, wędlin, serów, sosów i zup gotowych.
Sól na etykiecie czytasz w jednym wierszu tabeli, w kolumnie na 100 g, i porównujesz z drugim produktem tego samego rodzaju. Otwórz gotową listę w BuyNest, zapisz przy produktach te, które wypadły najlepiej, i kupuj je bez ponownego porównywania.
Otwórz gotową listę w BuyNestŹródła
- EUR-Lex: Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności
- EUR-Lex: Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych
- WHO: Salt reduction (fact sheet)
- NHS: How to read food labels
- GOV.UK: Front of pack nutrition labelling guidance
Zabierz zakupy do BuyNest
BuyNest jest na iPhone’a i Androida. W aplikacji nie ma reklam, także w planie darmowym.
