Co znaczy wiersz „w tym cukry” w tabeli wartości odżywczej?
Cukry na etykiecie to wiersz „w tym cukry” pod węglowodanami, podawany w gramach na 100 g lub 100 ml. Pokazuje wszystkie cukry w produkcie, także te, które występują w nim naturalnie, na przykład w mleku czy owocach. Nie mówi więc, ile cukru dosypał producent.
Rozporządzenie 1169/2011 definiuje cukry jako wszystkie monosacharydy i disacharydy obecne w żywności, z wyłączeniem polioli. Wiersz jest obowiązkowy na większości produktów paczkowanych, a unijne przepisy nie wymagają osobnego wiersza dla cukrów dodanych.
W praktyce oznacza to, że dwa produkty z tą samą liczbą w tabeli mogą różnić się składem. Szklanka mleka i szklanka słodzonego napoju mogą mieć zbliżone cukry ogółem, a w pierwszym przypadku pochodzą one wyłącznie z laktozy. Dlatego sama liczba to początek oceny, a nie jej koniec. Zawsze dopełnij ją listą składników i pytaniem, do czego produkt będzie ci służył: do codziennego jedzenia czy na wyjątkową okazję.
EUR-Lex: Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywnościJogurt owocowy z jogurtu naturalnego
Domowa wersja jogurtu owocowego. Słodycz dają owoce, a ilość miodu, jeśli w ogóle go dodasz, ustalasz sam.
Składniki
- Jogurt naturalny400 g
- Owoce leśne mrożone150 g
- Banan dojrzały1 szt.
- Płatki owsiane30 g
- Miód opcjonalnie1 łyżeczki
Przygotowanie
- Owoce leśne podgrzej w małym rondelku przez 2–3 minuty, aż puszczą sok, albo rozmroź je w lodówce przez noc.
- Banana rozgnieć widelcem na gładką masę i wymieszaj z owocami.
- Przełóż jogurt do dwóch miseczek lub słoików, dodaj owoce i posyp płatkami. Spróbuj, zanim dodasz miód: dojrzały banan często wystarcza.
Batoniki owsiane z bananem i rodzynkami
Batoniki bez dodanego cukru, słodzone bananem i rodzynkami. Owoce nadal zawierają cukry, więc to przekąska, a nie produkt „bez cukru”.
Składniki
- Płatki owsiane200 g
- Banany dojrzałe3 szt.
- Rodzynki60 g
- Orzechy włoskie50 g
- Olej rzepakowy2 łyżki
- Cynamon1 łyżeczki
- Jajko1 szt.
Przygotowanie
- Rozgrzej piekarnik do 180°C. Formę około 20 × 20 cm wyłóż papierem do pieczenia.
- Banany rozgnieć widelcem, dodaj jajko, olej i cynamon i wymieszaj.
- Wsyp płatki, rodzynki i posiekane orzechy. Wymieszaj na gęstą masę i dociśnij ją łyżką w formie.
- Piecz 22–25 minut, aż brzegi się zrumienią. Ostudź w formie, potem pokrój na 10 batoników. Trzymaj w pojemniku do 4 dni.
Czym różnią się cukry naturalne od dodanych i wolnych?
Etykieta w UE łączy wszystkie cukry w jedną liczbę, więc trzeba wiedzieć, skąd mogą pochodzić. Rozróżnienie pomaga zrozumieć, dlaczego jogurt naturalny ma w tabeli cukry, mimo że nikt ich do niego nie dodał.
Dla porządku trzy pojęcia, które spotkasz w poradnikach i na opakowaniach:
- cukry naturalnie obecne: laktoza w mleku i jogurcie naturalnym, fruktoza w owocach,
- cukry dodane: wszystko, co producent dosypał lub dolał do produktu, na przykład cukier, glukoza, syrop glukozowo-fruktozowy,
- cukry wolne (określenie WHO): cukry dodane oraz cukry w miodzie, syropach, sokach i koncentratach owocowych; nie należą do nich cukry w całych owocach, warzywach i mleku.
WHO zaleca ograniczać cukry wolne do mniej niż 10% energii z całej diety, a dla dodatkowej korzyści do mniej niż 5%. Przy 5% WHO podaje orientacyjnie około 25 g dziennie, czyli mniej więcej sześć łyżeczek. Rekomendacja dotyczy cukrów wolnych, a nie cukrów z całych owoców.
WHO: Guideline: sugars intake for adults and childrenWHO: WHO calls on countries to reduce sugars intake among adults and childrenJak odróżnić cukry dodane, gdy tabela ich nie pokazuje?
W UE wiersza z cukrami dodanymi zwykle nie ma, więc trzeba zajrzeć do listy składników. Składniki wypisuje się od najwięcej do najmniej, więc cukier wysoko na liście to sygnał, że jest go dużo. Pamiętaj jednak, że producent może użyć kilku nazw, przez co żaden cukier nie stoi na pierwszym miejscu, choć razem jest ich dużo.
Na liście składników cukier ukrywa się pod różnymi nazwami. Przykładowe nazwy, bez pretensji do pełnej listy, to cukier, glukoza, fruktoza, dekstroza, maltoza, syrop glukozowy, syrop glukozowo-fruktozowy, miód, syrop z agawy, syrop klonowy, koncentrat soku owocowego i melasa. Jeśli kilka z nich pojawia się w jednym produkcie, rozważ wybór innego.
Na produktach z USA znajdziesz osobny wiersz „added sugars”, bo amerykańska etykieta (FDA) go wymaga. W tym wierszu widać wprost, ile cukru dodano, więc jest to wygodny punkt odniesienia przy produktach z importu.
EUR-Lex: Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywnościFDA: Added Sugars on the Nutrition Facts LabelIle cukru na 100 g to dużo, a ile mało?
Gdy chcesz szybko ocenić produkt, pomocna jest skala z brytyjskiego oznakowania. Według NHS wysoka zawartość cukrów to więcej niż 22,5 g na 100 g, a niska to 5 g lub mniej na 100 g. Wartości pośrednie to zakres średni. Skala dotyczy cukrów ogółem, czyli tej samej liczby, którą widzisz w polskiej tabeli.
Zasada ma ograniczenie: mleko, jogurt naturalny i owoce mają cukry z natury, więc nie oceniaj ich tą samą miarą co słodycze. Tabela pokazuje przykładowe produkty z zakresów. Wartości są orientacją redakcji, a nie pomiarem, i nie wskazują konkretnych marek.
| Poziom | Cukry na 100 g | Na co patrzeć |
|---|---|---|
| Niski | 5 g lub mniej | jogurt naturalny, pieczywo, makaron, płatki owsiane |
| Średni | powyżej 5 g do 22,5 g | jogurty owocowe, niektóre musli i sosy |
| Wysoki | więcej niż 22,5 g | słodycze, ciasta, słodzone płatki śniadaniowe |
Przykłady w trzeciej kolumnie to orientacja redakcji, a nie wynik pomiaru. Zawsze sprawdź liczbę na konkretnym opakowaniu.
NHS: How to read food labelsCo znaczą napisy „bez dodatku cukrów” i „niska zawartość cukrów”?
Oświadczenia o cukrach regulują przepisy 1924/2006 i mają konkretne progi. „Niska zawartość cukrów” oznacza nie więcej niż 5 g cukrów na 100 g produktów stałych albo 2,5 g na 100 ml napojów. „Bez cukrów” to najwyżej 0,5 g na 100 g lub 100 ml.
„Bez dodatku cukrów” można napisać, gdy do produktu nie dodano żadnych monosacharydów ani disacharydów ani innych składników używanych ze względu na właściwości słodzące. Jeśli cukry występują w produkcie naturalnie, na opakowaniu powinna być adnotacja „zawiera naturalnie występujące cukry”. Napis na froncie nie zastępuje więc tabeli.
EUR-Lex: Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnychJak porównać dwa produkty z cukrami w sklepie?
Najpierw ustal, co porównujesz. Jogurt owocowy z jogurtem owocowym, płatki z płatkami, a nie płatki z jogurtem. Potem spójrz na wiersz „w tym cukry” w kolumnie na 100 g i na listę składników.
Wystarczy pięć kroków, aby uzyskać odpowiedź przy półce:
- Obróć opakowanie i znajdź wiersz „węglowodany, w tym cukry”.
- Porównaj liczbę na 100 g, a nie na porcję, bo porcje bywają różne.
- Sprawdź listę składników i policz, ile razy pojawia się słodzący składnik pod różnymi nazwami.
- Zastanów się, czy cukry w produkcie pochodzą z mleka lub owoców, czy z dodatku.
- Wybierz wersję naturalną i dosłódź ją sama, jeśli potrzebujesz: owocami, cynamonem lub łyżeczką miodu.
Domowa wersja często okazuje się tańsza i słodsza dokładnie tak, jak chcesz. Przepis na jogurt owocowy z jogurtu naturalnego jest niżej, nad listą.
Jak ograniczać cukry bez rezygnowania ze słodkiego?
Nie chodzi o zakaz, tylko o proporcje. Najwięcej zmienia wymiana napojów słodzonych na wodę, herbatę owocową lub niesłodzoną i wybór wersji naturalnych tam, gdzie je spotykasz codziennie: w jogurcie, płatkach i kanapce.
Pomaga też kolejność zmian. Zacznij od produktów, które jecie najczęściej, a nie od tych, które pojawiają się od święta.
Czym zastąpić słodzone śniadanie?
Płatki owsiane z bananem, rodzynkami i cynamonem są słodkie z natury, a nie z dosypanego cukru. Jogurt naturalny z owocami leśnymi z mrożonki daje podobny efekt jak jogurt owocowy, tylko z krótszą listą składników. Batoniki owsiane z bananem i rodzynkami to dobra przekąska, gdy dzieci chcą coś słodkiego do szkoły.
Pamiętaj, że suszone owoce i miód mają dużo cukru w małej objętości. Są lepsze od słodyczy z cukrem dodanym pod względem składu, ale nadal warto kontrolować ilość. NCEZ w Talerzu Zdrowego Żywienia zaleca jeść mniej cukru i produktów wysoko przetworzonych.
Na co zwrócić uwagę w jogurtach, płatkach i napojach?
Trzy kategorie, w których cukry najłatwiej przeoczyć, to jogurty, płatki śniadaniowe i napoje. Każda ma własną pułapkę, a rozwiązanie zawsze zaczyna się od kolumny na 100 g.
Jak czytać cukry w jogurtach?
Jogurt naturalny ma cukry z natury, głównie laktozę, więc zero w tabeli się nie zdarza. Jogurt owocowy ma tę samą laktozę plus cukier dodany do przetworu owocowego, dlatego jego wynik jest wyższy. Porównaj liczbę z jogurtem naturalnym tej samej marki: różnica to w przybliżeniu to, co zostało dodane.
Prosta alternatywa to naturalny jogurt z własnym owocem. Dosładzasz go dokładnie tak, jak chcesz, i widzisz, co jest w kubku.
Czym są ukryte cukry w płatkach śniadaniowych?
Płatki owsiane i żytnie mają niewiele cukrów, ale płatki kukurydziane w wersji z polewą, kulki czekoladowe czy musli z suszonymi owocami mogą mieć ich bardzo dużo. Przy musli pamiętaj, że rodzynki i inne suszone owoce dodają cukry naturalne, a miód lub syrop zwiększają je jeszcze.
Spójrz na pierwsze trzy składniki. Jeśli wśród nich jest cukier lub syrop, produkt jest raczej deserem niż śniadaniem. Zmieniając jedną paczkę na prostszą, redukujesz cukry w całym tygodniu.
Co z napojami i sokami?
W napojach liczy się każdy mililitr, bo pije się je szybko i w dużych ilościach. Sok owocowy ma cukry z owoców, ale według WHO cukry w sokach zaliczają się do wolnych, więc nie traktuj go jak całego owocu. Próg „niskiej zawartości” dla napojów to 2,5 g na 100 ml.
Woda, herbata owocowa bez cukru i napoje niesłodzone to najprostszy sposób, by zmniejszyć cukry bez zmiany reszty jadłospisu.
Jak zapisać porównanie cukrów na liście zakupów?
Przy produktach, które porównujesz, dopisz w notatce „cukry na 100 g” lub markę, która wypadła najlepiej. Następnym razem wystarczy sięgnąć po produkt z listy. Lista „Śniadania i przekąski z mniejszą ilością cukru” zawiera produkty bazowe, z których złożysz własny jogurt owocowy i batoniki.
W BuyNest możesz zapisać listę jako własny szablon i wspólnie z domownikami odhaczać zakupy. Dwa przepisy czekają niżej, nad listą: jogurt owocowy z jogurtu naturalnego oraz batoniki owsiane z bananem i rodzynkami.
Tekst ma charakter informacyjny. Osoby z cukrzycą lub insulinoopornością oraz rodzice niemowląt i małych dzieci powinni ustalić zasady z lekarzem lub dietetykiem.
Śniadania i przekąski z mniejszą ilością cukru
- Nabiał
- Jogurt naturalny bez dodatku cukru800 g
- Mleko1 l
- Jajka6 szt.
- Owoce
- Banany6 szt.
- Owoce leśne mrożone450 g
- Jabłka1 kg
- Rodzynki100 g
- Zboża
- Płatki owsiane1 kg
- Płatki kukurydziane porównaj cukry1 opak.
- Chleb pełnoziarnisty1 bochenek
- Dodatki
- Orzechy włoskie100 g
- Masło orzechowe 100% słoik1 szt.
- Cynamon1 opak.
- Miód mały słoik1 szt.
- Napoje
- Woda mineralna6 l
- Herbata owocowa bez cukru w składzie1 opak.
Najczęstsze pytania
Czy cukry w tabeli to to samo co cukier dodany?
Nie. Wiersz „w tym cukry” obejmuje wszystkie cukry, także te naturalnie obecne w mleku i owocach. Cukry dodane musisz rozpoznać po liście składników, bo w UE nie ma dla nich osobnego wiersza.
Ile cukru dziennie zaleca WHO?
WHO zaleca, by cukry wolne stanowiły mniej niż 10% energii z diety, a dla dodatkowej korzyści mniej niż 5%. Przy 5% WHO podaje orientacyjnie około 25 g dziennie. Nie dotyczy to cukrów z całych owoców.
Czy produkt „bez dodatku cukrów” jest bez cukru?
Nie zawsze. Napis oznacza, że nie dodano cukrów, ale produkt może zawierać cukry naturalnie, na przykład z owoców lub mleka. Sprawdź liczbę w tabeli.
Czy miód lub syrop z agawy to zdrowszy cukier?
Dla etykiety nie ma to znaczenia. Miód i syropy liczą się do cukrów wolnych według WHO. Mają inny smak i skład, ale nie zwalniają z ograniczania ich ilości.
Czy mogę porównać cukry w napoju i w stałym produkcie?
Lepiej nie. Progi „niskiej zawartości” są inne dla napojów, bo wynoszą 2,5 g na 100 ml, a dla produktów stałych 5 g na 100 g. Porównuj napoje z napojami.
Cukry na etykiecie czytasz w jednym wierszu tabeli, a cukry dodane wychwytujesz na liście składników. Otwórz gotową listę w BuyNest, kup produkty bazowe i słódź domowe wersje dokładnie tyle, ile chcesz.
Otwórz gotową listę w BuyNestŹródła
- EUR-Lex: Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności
- EUR-Lex: Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych
- WHO: Guideline: sugars intake for adults and children
- NHS: How to read food labels
- FDA: Added Sugars on the Nutrition Facts Label
- NCEZ / NIZP PZH-PIB: Talerz Zdrowego Żywienia
- WHO: WHO calls on countries to reduce sugars intake among adults and children
Zabierz zakupy do BuyNest
BuyNest jest na iPhone’a i Androida. W aplikacji nie ma reklam, także w planie darmowym.
