Koszyk z tego przykładu można wysłać do BuyNest i zmienić ilości w sklepie.
Jadłospis pełnoziarnisty na 3 dni: co zamienić, żeby zadziałało?
Jadłospis pełnoziarnisty na 3 dni opiera się na pięciu zamianach: płatki owsiane na śniadanie, chleb razowy, gruba kasza, brązowy ryż i makaron pełnoziarnisty. Reszta dania zostaje taka, jak w domu. Plan jest liczony na dwie osoby dorosłe i trzy dni.
Pełne ziarna nie wymagają gotowania według nowych przepisów. Zamieniasz jeden produkt na jego pełnoziarnisty odpowiednik i obserwujesz, jak smakuje.
Trzy przepisy na dania główne, owsiankę nocną, kaszotto z pęczaku i brązowy ryż smażony, znajdziesz poniżej tej sekcji, nad listą zakupów.
Owsianka nocna z jabłkiem i cynamonem
Śniadanie, które przygotowujesz wieczorem w pięć minut. Rano wystarczy je wymieszać.
Składniki
- Płatki owsiane górskie100 g
- Mleko lub napój roślinny200 ml
- Jogurt naturalny150 g
- Jabłko1 szt.
- Cynamon½ łyżeczki
- Orzechy włoskie30 g
- Siemię lniane opcjonalnie1 łyżki
Przygotowanie
- Jabłko zetrzyj na tarce o grubych oczkach razem ze skórką.
- W misce wymieszaj płatki, mleko, jogurt, cynamon, siemię i połowę jabłka.
- Rozłóż do dwóch słoików, zamknij i wstaw do lodówki na noc.
- Rano wymieszaj. Jeśli owsianka jest za gęsta, dolej łyżkę mleka.
- Na wierzch daj resztę jabłka i posiekane orzechy.
Kaszotto z pęczaku z porem i serem
Pęczak gotowany powoli w bulionie robi się kremowy jak risotto. Cztery porcje: kolacja i lunch dla dwóch osób.
Składniki
- Kasza pęczak300 g
- Por1 szt.
- Marchew1 szt.
- Czosnek2 ząbki
- Bulion warzywny gorący1.2 l
- Masło1 łyżki
- Olej rzepakowy1 łyżki
- Ser żółty lub parmezan60 g
- Natka pietruszki garść
Przygotowanie
- Por przekrój wzdłuż, dokładnie wypłucz piasek i pokrój w półplasterki. Marchew zetrzyj.
- W szerokim garnku rozgrzej olej i duś por z marchewką 6 minut. Dodaj czosnek i przepłukany pęczak, mieszaj minutę.
- Wlej połowę bulionu i gotuj na małym ogniu pod przykryciem 15 minut.
- Dolewaj resztę bulionu porcjami, mieszając co kilka minut, przez kolejne 15–20 minut, aż kasza będzie miękka, a całość kremowa.
- Zdejmij z ognia, wmieszaj masło i starty ser, dopraw pieprzem i solą. Posyp natką. Połowę ostudź i przełóż do pojemników na lunch.
Brązowy ryż smażony z warzywami i jajkiem
Szybka kolacja z ryżu ugotowanego dzień wcześniej. Zimny ryż nie klei się na patelni.
Składniki
- Brązowy ryż, ugotowany i zimny z 150 g suchego400 g
- Jajka3 szt.
- Groszek mrożony100 g
- Marchew1 szt.
- Papryka czerwona1 szt.
- Dymka lub szczypiorek3 szt.
- Czosnek1 ząbki
- Sos sojowy2 łyżki
- Olej rzepakowy2 łyżki
Przygotowanie
- Marchew i paprykę pokrój w drobną kostkę, dymkę w krążki, oddzielając białe części od zielonych.
- Na dużej patelni rozgrzej łyżkę oleju. Smaż marchew, paprykę i białą część dymki 4 minuty na dużym ogniu.
- Dodaj czosnek, groszek i ryż. Smaż 3–4 minuty, mieszając, aż ryż będzie gorący.
- Odsuń ryż na bok, wlej resztę oleju i wbij jajka. Mieszaj je, aż się zetną, potem połącz z ryżem.
- Dopraw sosem sojowym i posyp zieloną dymką. Dodatkowej soli zwykle nie potrzeba.
Co jeść przez trzy dni? Plan pełnoziarnisty dzień po dniu
Tabela pokazuje plan dla dwóch osób. Obiad to danie z przepisu albo kasza z dodatkami, a kolacja korzysta z resztek lub z produktów, które nie wymagają gotowania.
| Dzień | Śniadanie | Obiad | Kolacja |
|---|---|---|---|
| Dzień 1 | Owsianka nocna z jabłkiem i cynamonem (zrobiona poprzedniego wieczoru) | Kanapki z chleba żytniego razowego z twarożkiem, rzodkiewką i ogórkiem | Kaszotto z pęczaku z porem i serem (podwójna porcja) |
| Dzień 2 | Jajka na miękko z pieczywem razowym i pomidorem | Kaszotto z poprzedniego dnia, podgrzane z odrobiną wody | Brązowy ryż smażony z warzywami i jajkiem |
| Dzień 3 | Druga porcja owsianki nocnej albo kanapki | Kasza gryczana z jogurtem, ogórkiem i koperkiem | Makaron pełnoziarnisty z sosem pomidorowym z tuńczykiem, kaparami i natką |
Owsiankę nocną przygotuj w dwóch słoikach wieczorem przed pierwszym dniem. Dzięki temu śniadania w dni 1 i 3 są gotowe bez gotowania.
Ryż na kolację drugiego dnia ugotuj tego samego dnia, a nie dzień wcześniej, i ostudź go szybko. Powód wyjaśniam niżej, w sekcji o bezpiecznych resztkach.
Jeśli ktoś w domu je więcej, dołóż kromkę razowego chleba albo większą porcję kaszy, zamiast zmieniać cały plan. Na przekąskę sprawdzą się owoce, warzywa pokrojone w słupki i garść orzechów, a do picia woda albo herbata.
Wszystkie trzy przepisy mają podane porcje, więc łatwo je przeliczysz. Kaszotto jest liczone na cztery porcje, dlatego jedna część trafia na kolację pierwszego dnia, a druga na obiad drugiego.
Co to znaczy pełnoziarniste i dlaczego się opłaca?
Według Talerza Zdrowego Żywienia NCEZ produkty zbożowe zajmują około ¼ talerza i powinny być przede wszystkim pełnoziarniste. NCEZ podaje jako przykłady grube kasze, razowy chleb i brązowy ryż, a białe pieczywo radzi zamieniać na pełnoziarniste.
NHS zwraca uwagę, że pełnoziarniste odmiany zwykle mają więcej błonnika i dłużej sycą. Do pełnych ziaren zalicza chleb razowy lub z ziarnami, pszenicę, owies, jęczmień, żyto i ryż, także brązowy, oraz makaron pełnoziarnisty.
WHO wymienia pełne ziarna, takie jak owies, brązowy ryż i niemielona kukurydza, wśród głównych źródeł węglowodanów w zdrowej diecie. Pełne ziarna mają więc w tym planie stałe miejsce w każdym dniu.
NCEZ: Talerz zdrowego żywieniaNHS: Starchy foods and carbohydratesWHO: Healthy diet (fact sheet)Jak zamieniać produkty krok po kroku i ile błonnika to daje?
Jeśli pełnoziarniste produkty są w domu nowością, zacznij od pół na pół. Na przykład w jednym garnku możesz ugotować połowę makaronu zwykłego i połowę pełnoziarnistego. Smak i konsystencja będą mniej zaskakujące, a po tygodniu możesz zwiększyć udział pełnoziarnistego.
NHS podaje, że zalecana ilość błonnika dla dorosłych wynosi 30 g dziennie, a przeciętny dorosły zjada około 20 g. Pełne ziarna i strączki to proste sposoby, żeby się zbliżyć do zalecenia.
- Tydzień 1: zamień płatki śniadaniowe i pieczywo na razowe lub z ziarnami.
- Tydzień 2: dołóż kaszę, pęczak lub gryczaną, zamiast ziemniaków albo białego ryżu raz na kilka dni.
- Tydzień 3: zamień makaron i ryż na wersje pełnoziarniste, najpierw pół na pół.
- Za każdym razem pij więcej wody, bo przy większej ilości błonnika NCEZ zaleca około 2 litrów płynów dziennie.
NCEZ radzi wprowadzać produkty bogate w błonnik stopniowo, żeby układ pokarmowy mógł się przyzwyczaić i żeby ograniczyć ryzyko wzdęć. Jeśli masz chorobę przewodu pokarmowego, porozmawiaj o zmianie diety z lekarzem lub dietetykiem.
NHS: How to get more fibre into your dietNCEZ: Dieta roślinna, od czego zacząćCzym zastąpić pęczak, gryczaną i inne kasze?
Kasze różnią się smakiem, ale w większości dań zamieniają się między sobą. Jeśli w sklepie nie ma pęczaku albo komuś nie smakuje, nie musisz zmieniać całego planu.
Najprostsze zamiany, które nie zmieniają dania:
- pęczak: kasza jęczmienna wiejska, bulgur lub brązowy ryż; ryż i bulgur gotują się inaczej, więc sprawdź czas na opakowaniu,
- kasza gryczana: kasza jaglana albo komosa ryżowa, choć smak będzie łagodniejszy,
- brązowy ryż: ryż dziki lub kasza bulgur w daniu smażonym,
- chleb razowy: pieczywo na zakwasie z ziarnami albo graham,
- makaron pełnoziarnisty: makaron z mąki żytniej, a gdy brakuje, połowa zwykłego i połowa pełnoziarnistego.
Przy wyborze pieczywa czytaj skład. Chleb o ciemnym kolorze nie zawsze jest pełnoziarnisty, bo kolor mogą dawać dodatki. Na pierwszym miejscu w składzie powinna być mąka pełnoziarnista lub razowa.
Jak zabrać posiłki do pracy albo do szkoły?
Ten plan dobrze znosi transport. Owsianka nocna jest w słoiku, kanapki z razowego chleba z twarożkiem i warzywami wytrzymują kilka godzin, a kasza gryczana z jogurtem smakuje także na zimno.
Kilka rad, które ułatwiają pakowanie:
- owsiankę przygotuj w słoiku z pokrywką i zabierz łyżkę,
- kanapki zapakuj razem z rzodkiewką i ogórkiem w osobnym pojemniku, żeby chleb nie namókł,
- kaszę gryczaną z jogurtem miej w lodówce do rana,
- ciepłe kaszotto zabierz w pojemniku i podgrzej do pełnego ciepła przed zjedzeniem.
Resztki kaszy z lodówki zjedz w kolejnym dniu. Nie zostawiaj jedzenia w torbie przez cały dzień, jeśli nie masz jak go schłodzić.
Jak ugotować pełne ziarna, żeby smakowały?
Pełne ziarna mają inny smak i konsystencję niż ich białe odpowiedniki. Kilka sztuczek sprawia, że przechodzi się na nie łatwiej.
- Kaszotto z pęczaku: gotuj kaszę jak risotto, z dolewaniem bulionu, porem i serem; daje kremową konsystencję i znany smak.
- Ryż brązowy: gotuje się dłużej niż biały, więc sprawdź czas na opakowaniu i zacznij wcześniej.
- Makaron pełnoziarnisty: najlepiej smakuje z wyrazistymi sosami, jak pomidorowy z tuńczykiem i kaparami.
- Owsianka nocna: płatki rozmiękają przez noc, więc rano nie musisz nic gotować.
- Kasza gryczana z jogurtem: zimna, z ogórkiem i koperkiem, jest lekka i dobrze pasuje do kanapek.
Jeśli chcesz dołożyć białka roślinnego, łącz zboża ze strączkami, na przykład w sposób opisany w artykule o przykładowym tygodniu z większą ilością strączków.
Jak bezpiecznie przechowywać ugotowany ryż i kaszę?
Ugotowany ryż wymaga ostrożności. NHS radzi ostudzić go w ciągu godziny od ugotowania i schować do lodówki albo podać od razu. Ryż z lodówki zjedz w ciągu 24 godzin.
Resztki podgrzewaj do momentu, gdy będą parować w całości, i nie więcej niż raz. NHS wyjaśnia, że zarodniki bakterii przeżywają gotowanie, a ich toksyn nie niszczy ponowne podgrzanie. Ryż, który stał w pokoju całą noc, wyrzuć.
Dlatego w tym planie ryż gotujesz w dniu, w którym go jesz: rano lub po południu drugiego dnia, studzisz na płaskim talerzu i chowasz do lodówki, a wieczorem smażysz. Karta przepisu na ryż smażony mówi o ryżu z poprzedniego dnia, ale NHS podaje na ryż w lodówce 24 godziny, więc ugotuj go dopiero drugiego dnia. Kaszotto z pęczaku zrobione pierwszego dnia chowasz do lodówki od razu po ostygnięciu i zjadasz następnego dnia, podgrzewając je z odrobiną wody. Dla innych ugotowanych resztek USDA FSIS podaje 3–4 dni w lodówce, więc ten termin się mieści.
NHS: Starchy foods and carbohydratesUSDA FSIS: Leftovers and Food SafetyCzy ten plan jest dla każdego?
Ten jadłospis jest przykładem z ogólnymi informacjami, a nie zaleceniem leczniczym. EFSA zaznacza, że wartości referencyjne dotyczą zdrowych osób, a osoby chore mogą mieć inne potrzeby.
Jeśli masz celiakię lub nietolerancję glutenu, musisz zrezygnować z owsa zanieczyszczonego glutenem, pęczaku, makaronu i chleba żytniego. Wtedy zamiany dobierz razem z dietetykiem. Podobnie jest przy cukrzycy, choroby nerek i diety dla dziecka.
W planie są też alergeny: mleko, jaja, ryby i orzechy. Przed zakupami sprawdź skład produktów na etykietach.
EFSA: Dietary reference valuesJak przenieść listę zakupów pełnoziarnistych do BuyNest?
Wszystkie produkty z planu są na jednej liście: kasze, ryż, makaron, pieczywo, nabiał, warzywa i przyprawy. Lista jest pogrupowana według działów sklepu, więc zakupy idą szybciej.
Otwórz gotową listę zakupów na trzy dni pełnoziarniste i zeskanuj kod QR albo użyj przycisku importu. Lista pojawi się w BuyNest, gdzie podzielisz ją na sklepy i odhaczysz produkty w czasie zakupów.
Jeśli zakupy robicie razem, udostępnij listę domownikowi. Zmiany widać od razu u obu osób, więc nikt nie kupi drugiej paczki płatków.
Co skreślić z listy przed wyjściem?
Skreśl to, co masz w domu: płatki owsiane, cynamon, masło, bulion i makaron. Jeśli gotujesz dla czterech osób, podwój kasze, ryż i warzywa.
Zapisz plan jako własny szablon listy, żeby zacząć kolejne trzy dni od gotowej bazy.
Trzy dni pełnoziarniste: zakupy
- Zboża i pieczywo
- Płatki owsiane górskie500 g
- Kasza pęczak400 g
- Kasza gryczana200 g
- Ryż brązowy500 g
- Makaron pełnoziarnisty500 g
- Chleb żytni razowy1 bochenek
- Warzywa i owoce
- Por1 szt.
- Marchew3 szt.
- Papryka czerwona1 szt.
- Dymka pęczek1 szt.
- Ogórki2 szt.
- Rzodkiewka pęczek1 szt.
- Pomidory3 szt.
- Jabłka3 szt.
- Czosnek główka1 szt.
- Natka pietruszki pęczek1 szt.
- Koperek pęczek1 szt.
- Nabiał i jajka
- Mleko1 l
- Jogurt naturalny500 g
- Twarożek200 g
- Jajka10 szt.
- Ser żółty150 g
- Masło1 szt.
- Puszki i mrożonki
- Tuńczyk w sosie własnym puszka1 szt.
- Passata pomidorowa500 ml
- Groszek mrożony450 g
- Bulion warzywny na 1,2 l1 opak.
- Szafka (sprawdź)
- Orzechy włoskie100 g
- Sos sojowy1 szt.
- Kapary mały słoik1 szt.
- Cynamon1 szt.
Najczęstsze pytania
Czy pełnoziarniste znaczy to samo co razowe?
Nie zawsze, bo nazwy na opakowaniach bywają stosowane różnie. Dlatego czytaj skład: na pierwszym miejscu powinna być mąka pełnoziarnista lub razowa.
Czy dzieci mogą jeść pełne ziarna?
Zwykle tak, w formie znajomych dań. Ilość błonnika i dobór produktów dla małego dziecka omów z pediatrą lub dietetykiem, bo potrzeby dzieci różnią się od potrzeb dorosłych.
Czy mogę zrobić plan bez glutenu?
Tylko po zamianach: pęczak, makaron i chleb żytni zawierają gluten, a owies bywa nim zanieczyszczony. Zamień je na gryczaną, ryż lub produkty oznaczone jako bezglutenowe i skonsultuj dietę z dietetykiem.
Ile ryżu ugotować na kolację?
Przepis ma podane porcje, a na liście są ilości dla dwóch osób. Ugotuj tyle, ile zjecie tego samego wieczoru, żeby nie zostawały resztki ryżu.
Czy po pełnych ziarnach mogą boleć brzuch?
U niektórych osób większa ilość błonnika powoduje wzdęcia, zwłaszcza na początku. Zwiększaj ilość stopniowo i pij więcej wody. Jeśli dolegliwości się utrzymują, zapytaj lekarza lub dietetyka.
Wybierz trzy dni i zamień pieczywo, kaszę i makaron na wersje pełnoziarniste. Gotowy jadłospis pełnoziarnisty na 3 dni i lista w BuyNest skrócą planowanie, a resztki kaszy same zamienią się w lunch.
Otwórz gotową listę w BuyNestŹródła
Zabierz zakupy do BuyNest
BuyNest jest na iPhone’a i Androida. W aplikacji nie ma reklam, także w planie darmowym.
